مقدمه
یکی از مشکلات رایج در کشاورزی ایران، وجود بیکربنات بالا در آبهای آبیاری است. این مسئله بهویژه در مناطق خشک و نیمهخشک کشور که وابستگی به منابع آب زیرزمینی بیشتر است، اهمیت دوچندان پیدا میکند. این ترکیب باعث افزایش pH آب و خاک، رسوب در سیستمهای آبیاری قطرهای و کاهش جذب عناصر غذایی میشود. بالا رفتن pH نهتنها کارایی کوددهی را کاهش میدهد، بلکه بهمرور زمان خاک را نیز از نظر تغذیهای فقیر میکند.
در چنین شرایطی، استفاده از کودهای اسیدی (Acidic NPK) بهترین راهکار برای اصلاح آب و افزایش کارایی تغذیه گیاهان است. این کودها با ایجاد تعادل شیمیایی در آب و خاک، شرایط مناسبتری برای رشد ریشه و جذب عناصر فراهم میکنند و نقش مهمی در کشاورزی پایدار دارند.
همانطور که در مقاله «کشاورزی با آب شور و سنگین» توضیح داده شد، مدیریت کیفیت آب نقش کلیدی در افزایش عملکرد محصولات دارد. کودهای اسیدی میتوانند مکمل این مدیریت باشند و اثرات منفی بیکربنات را کاهش دهند. به همین دلیل، استفاده از این کودها باید بخشی از برنامه تغذیهای هر مزرعه یا گلخانه باشد.
۱. چرا بیکربنات آب مشکلساز است؟
- افزایش pH آب و خاک و کاهش حلالیت عناصر غذایی. در pHهای بالا، بسیاری از عناصر ضروری از حالت قابل جذب خارج شده و به شکل ترکیبات نامحلول در خاک باقی میمانند.
- رسوب در نازلهای آبیاری قطرهای، این رسوبات باعث کاهش دبی آب، توزیع نامنظم آبیاری و افزایش هزینههای تعمیر و نگهداری میشوند.
- کاهش جذب عناصر حیاتی مانند آهن، روی و منگنز؛ این عناصر نقش اساسی در فتوسنتز، رشد رویشی و سلامت عمومی گیاه دارند و کمبود آنها بهسرعت در ظاهر گیاه نمایان میشود.
- افزایش خطر کمبود عناصر غذایی و کاهش عملکرد محصول. در بلندمدت، این شرایط منجر به افت کیفیت محصول، کاهش بازارپسندی و کاهش سودآوری کشاورز خواهد شد.
۲. نقش کودهای اسیدی (Acidic NPK) در اصلاح آب
- کاهش pH آب و جلوگیری از رسوب بیکربنات. کودهای اسیدی با خاصیت اسیدی کنترلشده، بیکربناتهای موجود در آب را خنثی کرده و مانع از تشکیل رسوبات جدید میشوند.
- افزایش جذب عناصر غذایی در شرایط قلیایی. با کاهش pH محیط ریشه، عناصر ریزمغذی دوباره در دسترس گیاه قرار میگیرند و علائم کمبود کاهش مییابد.
- تأمین همزمان سه عنصر اصلی (N، P، K) به همراه ریزمغذیها. این ویژگی باعث میشود که اصلاح آب و تغذیه گیاه بهصورت همزمان انجام شود و نیازی به مصرف چندین محصول جداگانه نباشد.
- مناسب برای کشتهای قطرهای فضای باز، گلخانهای و هیدروپونیک. انعطافپذیری این کودها آنها را به گزینهای ایدهآل برای انواع سیستمهای کشت تبدیل کرده است.
۳. محصولات پیشنهادی برند حیات سبز سبحان
- NPK اسیدی با فرمولهای متنوع (30-10-10، 19-6-6، 28-14-14): مناسب برای مراحل رشد رویشی و افزایش سبزینه. این فرمولها بهطور ویژه برای شرایط آب و خاک قلیایی طراحی شدهاند.
- SEEP S (تأمین پتاسیم و گوگرد): کاهش pH خاکهای قلیایی و افزایش مقاومت گیاه در برابر شوری. گوگرد موجود در این محصول نقش مهمی در اصلاح خاک دارد.
- PK SEEP (فسفیـت پتاسیم): علاوه بر اصلاح آب، خاصیت قارچکشی طبیعی دارد. این ویژگی باعث کاهش بیماریهای ریشهای و افزایش سلامت گیاه میشود.
- HUME SEEP و ORGO SEEP: اصلاح خاک و افزایش فعالیت میکروارگانیسمها برای جذب بهتر عناصر. این محصولات به بهبود ساختار خاک و افزایش بهرهوری کودها کمک میکنند.
- SILI K SEEP: تقویت دیواره سلولی و افزایش مقاومت گیاه در برابر تنشهای محیطی. استفاده از این محصول بهویژه در شرایط تنش شوری و گرما توصیه میشود.
۴. ارتباط با سایر موضوعات تغذیهای
- انتخاب نوع کود بر اساس شرایط خاک اهمیت دارد؛ کودهای اسیدی مکمل کودهای کلسیمی هستند. استفاده اصولی از این ترکیب، تعادل تغذیهای گیاه را حفظ میکند.
- مقاله «تفاوت کودهای سولفاته و نیتراته» نشان میدهد که نوع ترکیب کود میتواند بر جذب عناصر تأثیر بگذارد؛ کودهای اسیدی در شرایط قلیایی بهترین انتخاب هستند.
- محلولپاشی در شرایط تنش شوری و بیکربنات بالا کارایی بیشتری دارد؛ کودهای اسیدی برای محلولپاشی نیز مناسباند.
۵. توصیههای کاربردی برای کشاورزان
- استفاده از کودهای اسیدی در سیستمهای آبیاری قطرهای برای جلوگیری از رسوب. این کار باید بهصورت پیشگیرانه و منظم انجام شود.
- ترکیب کودهای اسیدی با اصلاحکنندههای خاک مانند HUME SEEP برای افزایش کارایی. این ترکیب اثر اصلاحی را هم در آب و هم در خاک تقویت میکند.
- محلولپاشی دورهای با GOLD AMIN و AMIN ALGA برای افزایش مقاومت گیاه در برابر تنشهای محیطی. این محصولات به گیاه کمک میکنند تا شرایط نامطلوب را بهتر تحمل کند.
- انتخاب فرمول مناسب NPK اسیدی بر اساس مرحله رشد گیاه (رویشی یا زایشی). انتخاب درست فرمول، نقش مهمی در افزایش عملکرد نهایی دارد.
کلام آخر
کودهای اسیدی (Acidic NPK) راهحل نهایی برای مقابله با بیکربنات آب هستند. این کودها علاوه بر اصلاح آب و خاک، عناصر غذایی مورد نیاز گیاه را تأمین کرده و عملکرد محصولات را افزایش میدهند. برند حیات سبز سبحان با محصولات متنوع خود مانند NPK اسیدی، SEEP S، PK SEEP، HUME SEEP، ORGO SEEP و SILI K SEEP همراه کشاورزان است تا با شعار «رمز بیمرز رویش» کشاورزی پایدار و علمی را محقق سازد.
انار 
انگور 
برنج 
بروکلی 
پسته 
پیاز 
توت فرنگی 
چغندر 
حبوبات 
خرما 
خیار 
سبزیجات 
سیب 
سیب زمینی 
فلفل دلمه 
کاهو و کلم 
کلزا 
گندم 
گوجه فرنگی 
گیاهان دارویی 
مرکبات 
میوه های هسته دار 
نیشکر 
هندوانه و خربزه 
شوری پذیری 
غرق آبی 
قطره ای فضای باز 
گرانول معمولی 
گلخانه 
محلول پاشی 
نهالستان و نشا 
هیدروپونیک 
