مقدمه
آب شور و سنگین با EC بالا یکی از بزرگترین چالشهای کشاورزی در ایران است. این مشکل بهویژه در مناطق خشک و نیمهخشک کشور که وابستگی به منابع آب زیرزمینی بیشتر است، شدت بالاتری دارد. وجود نمکهای محلول و بیکربناتها در این آبها باعث کاهش جذب عناصر غذایی، افت عملکرد محصول و حتی تخریب خاک میشود. تجمع نمکها در ناحیه ریشه، فشار اسمزی را افزایش داده و مانع جذب آب توسط گیاه میشود که نتیجه آن کاهش رشد و ضعف عمومی گیاه است.
مدیریت صحیح تغذیه و استفاده از کودهای اصلاحی میتواند اثرات منفی شوری را کاهش دهد. بدون یک برنامه تغذیهای اصولی، حتی بهترین ژنتیک گیاه نیز قادر به تولید عملکرد مطلوب نخواهد بود. همانطور که در مقاله «کودهای اسیدی (Acidic NPK): راهحل نهایی برای مبارزه با بیکربنات آب» اشاره شد، انتخاب کودهای مناسب نقش کلیدی در اصلاح کیفیت آب دارد. این انتخاب صحیح میتواند تفاوت بین یک کشت موفق و یک کشت پرریسک را رقم بزند.
۱. اصلاح خاک و افزایش فعالیت میکروارگانیسمها
- استفاده از HUME SEEP (هیومیک اسید) و ORGO SEEP (کود آلی مایع) برای بهبود ساختمان خاک و افزایش فعالیت میکروارگانیسمها. این ترکیبات با بهبود تخلخل خاک، نفوذپذیری آب را افزایش داده و شرایط رشد ریشه را بهبود میبخشند.
- این ترکیبات باعث آزادسازی عناصر تثبیتشده و کاهش اثرات منفی نمکها میشوند. هیومیک اسید با کلاته کردن عناصر غذایی، آنها را در دسترس ریشه قرار میدهد و از شسته شدن یا تثبیت آنها جلوگیری میکند.
- اصلاح خاک پایهایترین اقدام برای مقابله با شوری است. تا زمانی که خاک اصلاح نشود، هیچ برنامه کودی نمیتواند حداکثر کارایی خود را نشان دهد.
۲. استفاده از کودهای اسیدی برای کاهش بیکربنات آب
- کودهای Acidic NPK بهترین گزینه برای کاهش رسوب و بیکربنات در آبهای سنگین هستند. این کودها بهطور ویژه برای شرایط آب و خاک قلیایی طراحی شدهاند و عملکرد دوگانه دارند.
- این کودها علاوه بر تأمین عناصر غذایی، باعث کاهش pH آب و افزایش جذب عناصر میشوند. کاهش pH محیط ریشه، جذب ریزمغذیهایی مانند آهن، روی و منگنز را به شکل محسوسی افزایش میدهد.
- همانطور که در مقاله «چگونه رسوب نازلهای آبیاری قطرهای را باز کنیم؟» توضیح داده شد، کودهای اسیدی نقش مهمی در جلوگیری از انسداد سیستمهای آبیاری دارند. این ویژگی باعث افزایش عمر مفید تجهیزات آبیاری و کاهش هزینههای نگهداری میشود.
۳. تقویت مقاومت گیاه در برابر تنش شوری
- SEEP S (تأمین پتاسیم و گوگرد): افزایش مقاومت گیاه در برابر شوری و بهبود کیفیت محصول. پتاسیم نقش کلیدی در تنظیم تعادل یونی و مدیریت تنشهای اسمزی دارد.
- SILI K SEEP (سیلیکات پتاسیم): تقویت دیواره سلولی و کاهش اثرات تنشهای محیطی. سیلیسیم با افزایش استحکام بافتها، تحمل گیاه را در برابر شوری و گرما افزایش میدهد.
- AMIN ALGA (جلبک دریایی + آمینواسید): افزایش مقاومت گیاه در برابر تنشهای زیستی و غیرزیستی. این ترکیب باعث تحریک رشد، افزایش فتوسنتز و بازیابی سریعتر گیاه پس از تنش میشود.
- مشابه مقاله «تفاوت کودهای سولفاته و نیتراته»، انتخاب نوع کود بر اساس شرایط خاک و آب اهمیت زیادی دارد. کود مناسب میتواند اثر تنش شوری را کاهش دهد، در حالی که انتخاب نادرست ممکن است آن را تشدید کند.
۴. مدیریت تغذیه از طریق محلولپاشی
- در شرایط شوری بالا، محلولپاشی میتواند سریعترین راه برای تأمین عناصر غذایی باشد. زیرا در این شرایط، جذب ریشهای بهشدت محدود شده و گیاه دچار کمبودهای پنهان میشود.
- استفاده از GOLD AMIN و PK SEEP در محلولپاشی باعث افزایش فتوسنتز و مقاومت گیاه میشود. این ترکیبات بهسرعت از طریق برگ جذب شده و نیازهای فوری گیاه را تأمین میکنند.
- محلولپاشی در شرایط تنش شوری کارایی بالاتری دارد.
- همچنین باید از اشتباهات رایج در محلولپاشی پرهیز کرد؛ رعایت اصول صحیح محلولپاشی نقش مهمی در اثربخشی این روش دارد.
۵. مدیریت آبیاری و انتخاب روش کشت
- استفاده از سیستمهای قطرهای فضای باز یا هیدروپونیک برای کاهش تجمع نمک در اطراف ریشه. این روشها با کنترل دقیق آب و کود، از انباشت نمک جلوگیری میکنند.
- شستوشوی خاک با آب شیرین در کشتهای غرقآبی. این اقدام باعث خروج نمکهای تجمعیافته از ناحیه ریشه میشود.
- انتخاب محصولات شوریپذیر مانند جو، کلزا و چغندر قند در مناطق با آب شور. انتخاب صحیح گیاه، یکی از کمهزینهترین راهکارهای مدیریت شوری است.
- مشابه مقاله «برنامه تغذیه برنج»، مدیریت آبیاری نقش کلیدی در کاهش اثرات شوری دارد. زمانبندی و مقدار آبیاری میتواند تأثیر شوری را تشدید یا کنترل کند.
سخن پایانی
مدیریت آب شور و سنگین نیازمند ترکیبی از اصلاح خاک، استفاده از کودهای اسیدی، تقویت مقاومت گیاه و انتخاب روشهای مناسب آبیاری است. این رویکرد جامع، تنها راهکار پایدار برای کشاورزی در شرایط EC بالا محسوب میشود. محصولات برند حیات سبز سبحان مانند HUME SEEP، ORGO SEEP، SEEP S، SILI K SEEP، AMIN ALGA، GOLD AMIN و PK SEEP بهترین راهکار برای مقابله با EC بالا هستند.
برند حیات سبز سبحان با شعار «رمز بیمرز رویش» همراه همیشگی کشاورزان است تا با دانش روز و محصولات ایمن، کشاورزی ایران را به سمت پایداری و بهرهوری بیشتر هدایت کند.
انار 
انگور 
برنج 
پسته 
پیاز 
توت فرنگی 
چغندر 
حبوبات 
خرما 
خیار 
سبزیجات 
سیب 
سیب زمینی 
فلفل دلمه 
کاهو و کلم 
کلزا 
گندم 
گوجه فرنگی 
گیاهان دارویی 
مرکبات 
میوه های هسته دار 
نیشکر 
هندوانه و خربزه 
شوری پذیری 
غرق آبی 
گرانول معمولی 
محلول پاشی 
نهالستان و نشا 
هیدروپونیک 
